16.05.2026 - 27.07.2026
Wystawa zapraszła do świata ceramicznych form, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości Fabryk Chodzieskich. Rzeźba kameralna opowiadała o świecie realnym i mitycznym, a także o wyobraźni artystów, ich warsztacie i inspiracjach. Formy stały się świadectwem ewolucji polskiego wzornictwa, zmieniającego się stylu, wrażliwości i różnorodnych wpływów artystycznych. Szczególnymi miejscami na wystawie były obiekty pozyskane w ramach programu "Rozbudowa zbiorów muzealnych" - z programu własnego Narodowego Instytutu Muzeów 2025, dofinansowanych ze środków MKiDN oraz Organizatora Muzeum.
W centrum wystawy znalazły się figury ceramiczne - rzeźby, które w fabrykach pełniły rolę szczególną. Dawały projektantom większą swobodę formalną i narracyjną niż wyroby narracyjne niż wyroby użytkowe, a jednocześnie pozostawały częścią seryjnej produkcji. Powstawały niemal w każdym okresie działalności chodzieskich zakładów: od pierwszych figurek odnotowanych w katalogu wyrobów fabryki Annaburg z 1921 roku, przez dekoracyjne realizacje międzywojnia i powojenne kształty porcelitowe, po uproszczone projekty drugiej połowy XX wieku. Ich obecność umożliwiła spojrzenie przekrojowe - przez pryzmat jednej formy - na zmieniające się estetyki, technologie i sposoby myślenia o przedmiocie.
Wystawa prowadziła przez kolejne aspekty figuralnej ceramiki - od inspiracji i projektu, przez proces technologiczny, po gotowy obiekt i jego odbiór - pozwalający spojrzeć na temat z różnych perspektyw. Poszczególne części ekspozycji ukazywały efekt dialogu między projektantem, fabryką i odbiorcą, zmieniającego wraz z epoką, modą oraz możliwościami technologicznymi. Rzeźby - dzięki niewielkiej skali i czytelnemu gestowi - angażowały odbiorcę bezpośrednio, zachęcając do uważnego patrzenia i osobistej interpretacji.
Istotnym wątkiem wystawy był proces powstawania figuralnej ceramiki. Od projektu i modelu rzeźbiarskiego, przez wykonanie form, po odlewanie, wypał i dekorację - każdy etap wpływał na ostateczny charakter obiektu. Choć produkowano je seryjnie, wiele prac, zwłaszcza dekoratorskich, wykonywano ręcznie. To właśnie wtedy ujawniała się indywidualność twórców, a drobne różnice w kolorze czy wyrazie postaci sprawiały, że każdy egzemplarz zachowywał cechy unikatowe.
Inspiracje projektantów były zróżnicowane i zmienne w czasie. Sięgano po motywy codzienności, sceny rodzajowe, postacie dziecięce i zwierzęce, a także kształty stylizowane i dekoracyjne. Na tematykę i formę wpływały aktualne mody artystyczne, kontekst społeczny i ideologiczny oraz możliwości technologiczne. Gest - utrwalony w ceramice - stawał się nośnikiem znaczeń, emocji i opowieści o świecie, w którym powstawały te niewielkie rzeźby.
Figuralna ceramika - nierzadko traktowana jedynie jako drobna dekoracja - odsłania złożony świat relacji między sztuką a codziennością. W niewielkich rzeźbach zapisano gesty, emocje i wyobrażenia swoich czasów - powielane w setkach egzemplarzy, a jednocześnie za każdym razem nieco inne. Właśnie w tej powtarzalności i różnicy, trwałości i kruchości, ujawnia się szczególna siła ceramicznej rzeźby figuralnej.
Figurki ceramiczne najlepiej ogląda się powoli. Z bliska, z uwagą skierowaną na detale i proporcje, na rytm gestów i kolorów. Wtedy stają się nie tylko obiektami z gablot, lecz także cichymi opowieściami o ludziach i czasach, w których powstały.
